ياران بازرگان

جناب آقاي سيد محمد خاتمي

رياست محترم جمهوري اسلامي ايران

با سلام و با آرزوي توفيق جلب رضايت حق و خدمت به ايران و اسلام،

جنابعالي و ساير مقامات برجسته كشور، از هر فرصتي استفاده كرده و ضرورت مشاركت حداكثري مردم را خواستار و مردم را به شركت در انتخابات نهمين دوره رياست جمهوري دعوت كرده‌اند. اما آمارنظرسنجي ها نشان مي‌دهد مشاركت مردم چندان چشمگير نخواهد بود. مردم عموما منفعل و مايوس بوده، و بي‌تفاوت شده‌اند. از طرف ديگر خطرات چشمگيري كيان كشورمان را تهديد مي‌نمايد.

نهضت آزادي ايران ، در چنين شرايطي مردم را به شركت در انتخابات فراخوانده است و براي تأكيد بر ضرورت آن كانديدا معرفي كرده است. اما خروج مردم از بي‌تفاوتي و ياس و حضور فعال در انتخابات مشروط به ابراز شفاف اراده اصلاح از جانب رهبران كشور و تغيير در رفتار نهادها و مراكز جمعي قدرت مي‌باشد.

آنچه را كه نهضت آزادي ايران به عنوان شروط مشاركت در انتخابات بيان نموده است، در صورت تحقق، به منزله اعلام اراده اصلاح در رفتارهاي مسئولان كشور مي‌باشد.

متاسفانه ثبت نام كانديداها در حالي آغاز شده است كه نه تنها هيچ علامت و تمايلي از تغيير در رفتار‌ها، ديده نمي‌شود، بلكه برعكس فشار بر نيروهاي سياسي دگرانديش افزوده شده است. از جمله ، از برگزاري مراسم چهل و چهارمين سالگرد تأسيس نهضت آزادي ايران در تالار خانه معلم، به دستور يك مقام امنيتي و اطلاعاتي، جلوگيري شده است.

البته ما مطمئن نيستيم كه ابلاغ اين دستور از جانب وزارت اطلاعات يا نهادهاي اطلاعاتي و امنيتي موازي بوده است. با توجه به اين كه موانع بر سر راه برگزاري انتخابات آزاد،سالم و منصفانه با معيارهاي بين‌المللي شناخته شده به عوامل تهديد كننده امنيت ملي كشورمان تبديل شده است، از جنابعالي به عنوان رئيس قوه مجريه ورئيس شوراي امنيت ملي مي‌خواهيم كه تصميم درباره تحقق شرايط اجتناب‌ناپذير انتخابات آزاد، سالم و منصفانه را از حوزه تمايلات يك فرد يا اراده يك سويه‌نگر شوراي نگهبان خارج و آن را در شوراي عالي امنيت ملي كشور مطرح سازيد.

مردم از شما انتظار دارند در ماه‌هاي آخر عمر رياست خود، اجازه ندهيد انتخابات ديگري از نوع مجلس هفتم، برخلاف قانون انجام گيرد و بار مسئوليت شما را در پيشگاه خداوند و ملت سنگين‌تر سازد.

با تقديم احترام

دكتر ابراهيم يزدي

دبير كل نهضت آزادي ايران

امروزه بهترين روش اداره جوامع دموكراسى پارلمانى يا مردمسالارى شناخته شده است، در اين سيستم يا روش، همه كارها مطابق با قانون اساسى، قوانين موضوعه و آئين نامه ها و دستورالعمل هاى قانونى اداره و اجرا مى شود و از دخالت اراده ها و سليقه هاى شخصى در امور پرهيز و جلوگيرى مى شود. روش هاى دموكراتيك مى تواند در نظام هاى گوناگون مانند نظام هاى ليبرال، سوسياليستى، دموكرات مسيحى، سوسيال دموكراسى و... به كار گرفته شود. در اين روزها كه جامعه ايران خود را براى انتخابات نهمين دوره رياست جمهورى آماده مى كند، فرصت مناسبى فراهم شده كه به بررسى خلاءهاى قانونى در مورد انتخابات رياست جمهورى بپردازيم. در اصل يكصد و پانزدهم قانون اساسى نوشته شده است: رئيس جمهورى بايد از ميان رجال مذهبى و سياسى كه واجد شرايط زير باشند انتخاب شود: ايرانى الاصل، تابع ايران، مدير و مدبر، داراى حسن سابقه و امانت و تقوى، مومن و معتقد به مبانى جمهورى اسلامى ايران و مذهب رسمى كشور. متاسفانه به علت كمبود قانون يا نارسا بودن قانون، راه براى تفسيرهاى سليقه اى باز است. شاهد مثال آنكه در هشت دوره گذشته انتخابات رياست جمهورى بسيارى از افراد محترم و با صلاحيت هاى نسبى به عنوان نامزد رياست جمهورى نام نويسى كرده ولى بدون اعلام دلايل ردصلاحيت شده اند. از اين رو ضرورت دارد كه با تدوين قانون مناسبى براى هر يك از واژه ها يا عبارات زير تعريف جامع و مانعى عرضه شود و شاخص ها و معيارهاى روشنى براى ارزيابى و سنجش معين شود. «رجال، مذهبى و سياسى، ايرانى الاصل، تابع ايران، مدير و مدبر، حسن سابقه، حسن امانت، تقوى، مومن، معتقد به مبانى جمهورى اسلامى، معتقد به مذهب رسمى كشور.» براى مثال به عنوان شاخص براى اثبات مدير و مدبر بودن داوطلب رياست جمهورى مى توان قيد كرد كه او بايد دست كم داراى ۱۰ سال سابقه كار مديريت موفق در بخش هاى خصوصى يا دولتى باشد يا براى ثبوت تقوا نيز بايد قانون روشى را مانند گواهى دادن دو شاهد مورد وثوق به متقى بودن فرد مشخص كند و براى ملتزم بودنش به قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران اقرار كتبى وى را كافى بداند. پيشنهاد مى شود كه در وقت باقيمانده تا زمان بررسى صلاحيت نامزدها رئيس محترم جمهورى لايحه اى براى قانونمند كردن شرايط داوطلبان رياست جمهورى تهيه كنند و آن را به تصويب مجلس و شوراى نگهبان برسانند تا نهادهاى ذيربط ملزم به رعايت آن شوند و نامزدهاى رياست جمهورى بر طبق آن تائيد صلاحيت شوند و بدين ترتيب از اعمال نظرات شخصى جلوگيرى شود، باشد كه اين امر فرايند دستيابى به دموكراسى واقعى را تسريع كند.

ابراهيم يزدي " كانديداي نهمين دوره انتخابات رياست جمهوري گفت: شرايط من براي حضور در انتخابات حداقلي است.

وي افزود: من با توجه به تجربه سياسي خود معتقدم حتي احتمال ضعيف براي تحقق يك مساله به منزله غيرممكن بودن آن نيست ما از مردم مي‌خواهيم كه حق خود را مطالبه كنند.

به گزارش خبرنگار گروه فرهنگي ايرنا، يزدي بعدازظهر امروز (چهارشنبه) به دعوت روزنامه شرق در سالن گفت و گوي نمايشگاه مطبوعات به پرسش‌هاي بازديدكنندگان از نمايشگاه پاسخ داد.

اين فعال سياسي در پاسخ به سوال يكي از حاضرين، مبني بر نحوه واكنش وي در مقابل گزينه اعتقاد به قانون اساسي در پرسشنامه نامزدي رياست جمهوري گفت: در صورتي كه در اين پرسشنامه از اعتقاد به قانون اساسي سوال شده باشد، به منزله مخالفت با اصل ‪ ۲۴‬قانون اساسي است.

به‌گفته دكتر يزدي، التزام به قانون اساسي، به معناي اعتقاد به آن نيست و هر شهروندي موظف است حتي اگر به آن معتقد نيست، تا زماني كه اين قانون در كشور حاكم است التزام عملي به آن داشته باشد.

وي درباره حضور اعضاي گروه نهضت آزادي در جنگ تحميلي خاطرنشان كرد: در دو سال اول جنگ، يعني تا زمان فتح خرمشهر، بسياري از اعضاي نهضت و خود من در جبهه‌هاي جنگ بوديم اما پس از آن، باوجودي كه از رشادت فرزندان انقلاب تجليل مي‌كرديم، اعتقاد داشتيم نبايد جنگ ادامه پيدا كند.

يزدي در پايان جلسه در پاسخ به سوالي درباره قانون اساسي با موازين سكولار گفت: جدايي دين از سياست امكان ندارد و حرف باطلي است. باورهاي مردم را نمي‌توان ناديده گرفت و در تمام دنيا كليساها نقش تعيين‌كننده اي در انتخابات‌ها دارند.

يزدي در عين حال تاكيد كرد: نهاد دين و نهاد دولت دو مقوله جدا از يكديگرند و من مخالف اين هستم كه نهاد دين حق ويژه‌اي دردولت داشته باشد.

"روحانيون هم از حقوق يكساني نسبت به ساير شهروندان برخوردارند و گروه خاصي به عنوان نهاد روحانيت نمي‌تواند مدعي حق ويژه‌اي براي خود باشد." وي افزود: واژه سكولار هيچ تعريف مشخصي ندارد، هر كشوري خود رابطه دين و دولت را تعريف مي‌كند و در بسياري از كشورها با وجود آنكه دولت دخالتي در دين ندارد، نمي‌توان گفت بي‌دين است.

يزدي همچنين گفت: قانون اساسي يك قرارداد اجتماعي است كه فرهنگ جامعه، وضعيت سياسي و شرايط زمان در تنظيم و تصويب آن تاثير گذار هستند.

جلسه پرسش و پاسخ ابراهيم يزدي هنگام خروج او از سالن، متشنج شد اما آسيبي وي نرسيد.

ابراهيم يزدى در دانشكده فنى دانشگاه تهران گفت: دموكراسى فرآيندى بسيار طولانى و پرخطر است لذا بايد بياموزيم چگونه در اين راه طولانى قدم برداريم. وى كه مدتى پيش آمادگى خود براى كانديداتورى رياست جمهورى را اعلام كرد در سخنرانى خود تاكيد كرد كه امروز مسئولان كشور قبل از يافتن راه هاى ارتباط با خارج از كشور راه هاى كنار آمدن با ملت را بياموزند. از يزدى پرسيده شد كه ايده آليست هستيد يا واقع گرا؟ گفت: واقع گرا و رئاليسم هستم. معتقدم ايدئاليسم بودن آرمان ها را تعريف مى كند، من نمى توانم در آسمان ها به آرمان هايم برسم لذا بايد در زمين حركت كنم و سنگلاخ ها و فراز و نشيب ها را نيز ببينم. واقع گرايى به اين معنا نيست كه همه واقعيت ها را قبول دارم و يا تسليم آنها مى شوم، من واقعيت ها را درك مى كنم و توانم را به كار مى برم تا واقعيات را در زمين تغيير دهم. يزدى خطاب به مجرى اين نشست با بيان اينكه شما فورى از هفت خوان عبور كرده و مى پرسيد اگر كانديدا شدم در راستاى منافع ملى چه ترجيحاتى دارم، گفت: من در خوان اول هستم، يعنى در خوان اول وارد صحنه انتخابات مى شوم. در خوان دوم هم رد صلاحيتم مى كنند اما چون در علم سياست غير تصور را بايد تصور كرد اگر صلاحيتم تائيد شود معتقدم به اين معناست كه خيلى تغييرات صورت گرفته اما در آن زمان در راستاى ايفاى حقوق مردم تمام برنامه هايم را ارائه خواهم داد، اگر مردم خواهان آن باشند با كمكشان برنامه ها را به مرحله اجرا مى رسانم. وى در ادامه گفت: مشكل خاتمى اين بود كه يك رئيس جمهور اصلاح طلب بود، اما هرگز نقش رهبرى جامعه اصلاح طلبى را نپذيرفت. رهبرى يك جنبش اصلاح طلبى با رئيس جمهور اصلاح طلب بودن متفاوت است. وى با تاكيد بر اينكه پيرو بازرگان و مصدق است، افزود: در صورت پيروزى در انتخابات از شيوه و منش آنها استفاده خواهم كرد. وى در جواب به سئوالى در مورد روابط ايران و آمريكا و اينكه اگر روزى آمريكا به ايران حمله كند و رئيس جمهور نباشيد چطور عمل مى كنيد، گفت: هر ايرانى كه به كشورش علاقمند باشد، حمله نظامى كشور ديگرى را به كشورش تحمل نمى كند. ما مى گوييم گره اى كه با دست باز مى شود، چرا بايد با دندان باز كنيم. او در پاسخ به سئوال ديگرى مبنى بر اين كه اگر پس از رئيس جمهور شدن احساس كنيد تداركاتچى هستيد چه خواهيد كرد، گفت: اگر از هفت خوان بگذرم و مردم مرا انتخاب كنند جهت استيفاى حقوق آنها فرداى روز انتخابات برنامه هايم را ارائه خواهم داد و مى گويم اگر برنامه هاى من را مى خواهيد با كمك خود شما اين برنامه ها را به اجرا مى گذارم. يزدى با اعتقاد بر اينكه روحيه كار جمعى را ياد نگرفته ايم، افزود: اگر مى خواهيم در راستاى جامعه مدنى و دموكراسى قدم برداريم در همه سطوح بايد تمرين دموكراسى كنيم اما متاسفانه اين مسئله را بلد نيستيم. بايد بپذيريم جامعه بشرى يكصدا نيست و پذيرفتن كار جمعى يعنى من بپذيرم اعتقادات شما متفاوت با اعتقادات من است اما با تساهل و تسامح آنها را تحمل مى كنم.

به نام خدا

سردبير محترم روزنامه شما
ارگان حزب موتلفه اسلامي

با سلام روزنامه شما شماره 8/2/84 در صفحه دوم در ستون خبر و نظر مطلبي را تحت عنوان «تابعيت امريكايي» چاپ كرده است و در آن مدعي شده است كه ردصلاحيت در انتخابات رياست جمهوري پيش رو به علت تابعيت امريكايي من خواهد بود.
ادعاي تابعيت مضاعف من به كلي بي‌اساس است. در مصاحبه‌اي با سايت امروز، آقاي حميدرضا ترقي، عضو ارشد شوراي مركزي حزب موتلفه اسلامي و سردبير نشريه شما اظهار داشتند كه: «دكتر يزدي براي مدتي به عنوان مقيم در آمريكا زندگي كرده است و در نتيجه داراي تابعيت مضاعف است» و آن را با وضعيت آقاي جلال فارسي در اول انقلاب مقايسه كردند.
اين يك قضاوت عجولانه و از سر بي‌اطلاعي است. از آقاي ترقي عضو برجسته يك حزب اسلامي چنين سخني بعيد بود. ايشان هم خوانده و هم شنيده‌اند كه قرآن كريم مومنان را امر فرموده است كه: ولا تقف ما ليس لك به علم ان ما لسمع و البصر و الفواد كل اولئك كان عند مسئولا ـ و از آنچه كه به آن علم نداري پيروي مكن ـ چرا كه گوش چشم و دل هر يك در كار خود مسئول است. (اسراء 36)
اجازه اقامت در هيچ كشوري لزوما به معناي تابعيت آن كشور نيست. ممكن است فردي سال‌هاي سال در كشوري مقيم باشد اما هرگز به او تابعيت ندهند يا خود آن را درخواست نكند. به عنوان مثال، بسياري از روحانيان برجسته ايران، نظير آيت‌الله شاهرودي، رئيس قوه قضاييه، سال‌ها در عراق (نجف) مقيم بوده‌اند. در هنگام بحث پيرامون ايراني بودن ايشان، ارائه شناسنامه ايراني كافي دانسته شد. آيت‌الله سيستاني سال‌ها است مقيم عراق مي‌باشد اما در انتخابات اخير به دليل اين كه تابعيت عراق را نداشتند و خود را ايراني مي‌دانند، راي ندادند. برخي از پزشكان ايراني كه سال‌ها مقيم آمريكا بودند براي كسب پروانه طبابت در آمريكا به تابعيت آن كشور درآمدند يا فورم درخواست تابعيت را امضا كرده بودند. بعد از انقلاب بعضا به مقام وزارت هم رسيدند.
حزب موتلفه اسلامي و رهبري آن اگر مدارك و اسنادي حاكي از تابعيت مضاعف اينجانب دارد چرا آن را 27 سال بعد از انقلاب حالا مطرح مي‌كنند؟ من عضو شوراي انقلاب، معاون نخست‌ وزير و وزير امور خارجه، نماينده ويژه امام براي حل بحران‌ها، نماينده منتخب مردم تهران در مجلس اول بودم. در همان مجلس رهبران برجسته‌اي از اين حزب حضور داشتند، هنگام طرح اعتبار نامه‌ها مي‌توانستند، ‌اعتراض كنند، در حالي كه اعتبار نامه من بدون هيچ اعتراضي به اتفاق آرا تصويب شد. در انتخابات مجلس پنجم و ششم و هفتم و در انتخابات رياست جمهوري در سال 1376 ثبت نام كرد. براي ردصلاحتيم از چندين بند و ماده نظير نداشتن فوق‌ديپلم (!!) ، سوء شهرت در حوزه انتخابيه (تهران)، مرتد بودن (!!)، عدم اعتقاد و التزام عملي به دين اسلام (!!)، عضويت در نهضت آزادي ايران استفاده شد. اما اين بار رهبران حزب موتلفه اسلامي حرف‌هاي بي‌اساس تازه‌اي زده‌اند.

من در اينجا رسما از آقاي ترقي و مسئولان حزب موتلفه اسلامي مي‌خواهم كه اولا اين توضيح مرا در اولين شماره روزنامه شما، در همان ستون، درج نمايند و ثانيا اگر سندي در مورد تابعيت مضاعف من به دست آورده‌اند، آن را اعلام و ارايه دهند. اما سندي و مدركي ندارند و به صرف «ظن و گمان» سخني گفته‌اند و مصداق اين آيات شريفه شده‌اند كه : «و ما يتبع اكثرهم الاظنا ان الظن لايغني من الحق شيئا ـ و بيشترشان جز از گمان پيروي نمي‌كنند و گمان حق را به بار نمي‌آورد (يونس 36) ؛ «ان يتبعون الا الظن و ان هم الايخرصون ـ جز از وهم و گمان پيروي نمي‌كنند و جز اين نيست كه دروغ مي‌بافند.» (انعام 116) بنابراين خطا و اشتباه خود را اصلاح كنيد و گرنه، اگر چه دادستان تهران به هيچ يك از شكايات من عليه روزنامه‌هاي هتاك (كيهان، رسالت و همشهري) و شوراي نگهبان رسيدگي نمي‌نمايد است، با وجود اين از حق قانوني خود استفاده و از روزنامه شما و حزبتان شكايت خواهم كرد. اميدوارم نيازي به آن نباشد.

و العاقبه للمتقين
دكتر ابراهيم يزدي
14/2/8

رونوشت به خبرگزاري‌ها و مطبوعات‌ و سايت‌هاي خبري

ابراهيم يزدي دبيركل نهضت آزادي كه براي جضور در اين دوره از انتخابات رياست جمهوري پيش‌شرط‌هايي را تعيين كرده است، معتقد است كه فعالان سياسي افكار عمومي را نسبت به برگزاري انتخابات آزاد حساس كرده‌اند. او به «اقبال» مي‌گويد: فعالان سياسي هوادار دموكراسي در ايران در تلاش‌هاي اخير خود پيرامون پيش‌شرط‌هاي برگزاري يك انتخاب آزاد با معيارهاي قابل قبول جهاني مطالبي را در سطح آگاه جامعه مطرح كرده‌اند. از جمله اين شرايط مي‌توان به آزادي زندانيان سياسي، رفع توقيف از روزنامه‌هاي اصلاح‌طلب، حذف فشار از احزاب دگرانديش، اشاره كرد كه اگر اين شرايط حاصل شود. مردم مي‌توانند به برگزاري يك انتخابات آزاد اميدوار شوند.
دبيركل نهضت آزادي در ادامه بررسي عوامل دلسردي مردم از حضور در انتخابات به عملكرد شوراي نگهبان در ردصلاحيت كانديداها به خصوص در انتخابات مجلس ششم و هفتم اشاره مي‌كند و مي‌گويد: بسياري از مردم بر اين باور هستند تا زماني كه شوراي نگهبان تركيب فعلي را دارا باشد، انتظار برگزاري يك انتخابات منصفانه توقع بيجايي است.
يزدي تأكيد مي‌كند: فعالان سياسي با تلاش‌هاي خود توانسته‌اند اين مسائل را به سطح آگاه جامعه برسانند.
او ادامه مي‌دهد: قطعاً مقامات تصميم‌گيرنده نيز از اين مطالبات مردمي باخبر شده‌اند. اما متأسفانه هنوز هيچ علامتي از تغيير در جهت اصلاح نمي‌بينيم.
يزدي چشم‌انداز انتخابات آينده را اين‌گونه توصيف مي‌كند: در شرايط كنوني اگر انتخابات با همين وضعيت برگزار شود، رئيس‌جمهور آينده از هرگروه يا دسته‌اي كه باشد فاقد آراي قابل توجه خواهد بود كه نتيجه آن كاهش اعتبار ملي و بين‌المللي خواهد بود و اين درحالي‌است كه كشور ما در معرض تهديدهاي جدي خارجي قرار دارد.
ابراهيم يزدي ايجاد زمينه براي آشتي ملي و قانع ساختن مردم به مشاركت حداكثري را لازم و ضروري مي‌داند و زمينه ايجاد آشتي ملي را آزادي زندانيان سياسي، رفع توقيف از مطبوعات، حذف فشار از احزاب و استعفاي اعضاي كنوني شوراي نگهبان اعلام مي‌كند.

ايسنا: «ابراهيم يزدي» با تأكيد بر اينكه بايد بحران مديريت در كشور حل شود، گفت: «در شرايط سياسي كه يك خبرنگار به دليل چاپ فيش عيدي نمايندگان مورد غضب قرار مي‌گيرد چطور مي‌توان به بررسي عملكردها پرداخت؟»
دبير كل نهضت آزادي طي سخناني در جمع دانشجويان دانشكده فني دانشگاه تهران، با تأكيد بر اين كه پاسخگويي و پرسشگري بايد در كنار هم باشد، بحران‌هاي سياسي را در اين زمينه مؤثر دانست.
«وي در بخشي از سخنان خود گفت: «دموكراسي فرآيندي بسيار طولاني و پرخطر است لذا بايد بياموزيم چگونه در اين راه طولاني قدم برداريم.»
وي كه مدتي پيش آمادگي خود براي كانديداتوري رياست جمهوري را اعلام كرد در سخنراني خود تأكيد كرد كه امروز مسؤولان كشور قبل از يافتن راههاي ارتباط با خارج از كشور راه‌هاي كنار آمدن با ملت را بياموزند.
يزدي در پاسخ به اين سؤال كه ايده‌آليست هستيد، يا واقع‌گرا؟ گفت: «واقع‌گرا و رئاليسم هستم. معتقدم ايدئاليسم بودن آرمان‌ها را تعريف مي‌كند، من نمي‌توانم در آسمان‌ها به آرمانهايم برسم لذا بايد در زمين حركت كنم و سنگلاخ‌ها و فراز و نشيب‌ها را نيز ببينم.»
البته وي ادامه داد: «واقع‌گرايي به اين معنا نيست كه همه واقعيت‌ها را قبول دارم و يا تسليم آن‌ها مي‌شوم، من واقعيت‌ها را درك مي‌كنم و توانم را بكار مي‌برم تا واقعيات را در زمين تغيير دهم.»
يزدي معتقد است: «مشكل خاتمي اين بود كه يك رئيس‌جمهور اصلاح‌طلب بود، اما هرگز نقش رهبري جامعه اصلاح‌طلبي را نپذيرفت. رهبري يك جنبش اصلاح‌طلبي با رئيس‌جمهور اصلاح‌طلب بودن متفاوت است.»
يزدي در پاسخ به سؤال ديگري مبني بر اينكه اگر پس از رئيس‌جمهور شدن احساس كنيد تداركاتچي هستيد، چه خواهيد كرد؟ توضيح داد: اگر از هفت خوان بگذرم و مردم مرا انتخاب كنند جهت استيفاي حقوق آن‌ها فرداي روز انتخابات برنامه‌هايم را ارائه خواهم داد و مي‌گويم اگر برنامه‌هاي من را مي‌خواهيد با كمك خود شما اين برنامه‌ها را به اجرا مي‌گذارم.
يزدي با اعتقاد بر اينكه روحيه كار جمعي را ياد نگرفته‌ايم، اضافه كرد: «اگر مي‌خواهيم در راستاي جامعه مدني و دموكراسي قدم برداريم در همه سطوح بايد تمرين دموكراسي كنيم اما متأسفانه اين مسأله را بلد نيستيم. بايد بپذيريم جامعه بشري يكصدا نيست و پذيرفتن كار جمعي يعني من بپذيرم اعتقادات شما متفاوت با اعتقادات من است اما با تساهل و تسامح آن‌ها را تحمل مي‌كنم.»
از يزدي پرسيده شد كه آيا از راهي كه از ابتداي انقلاب تاكنون آمده‌ايد، پشيمان نيستيد؟ افزود: «از هر آنچه از ابتداي پيروزي انقلاب تاكنون براي آزادي ملت انجام داده‌ام خوشحالم و به آن افتخار مي‌كنم و به جهت راهبردي اصلاً پشيمان نيستم اما از جهت فرآيندها ممكن است اشتباهاتي را گردن بگيرم. قطعاً اگر بخواهم دوباره شروع كنم شايد سر يكسري پيچ‌ها كارهاي ديگري كنم.»

رئيس جمهور بالاترين مقام اجرايى كشور است و نقش تعيين كننده اى در روابط داخلى و بين المللى دارد. در عرصه داخلى، اداره موثر كشور نيازمند مشاركت مردم و احساس تعلق اجتماعى و در عرصه خارجى، امكان تعامل سازنده با جهان خارج، مستلزم ايجاد بستر و زمينه مناسب و احراز شخصيت و اقتدار در صحنه بين المللى است.انگيزه خدمت و مشاركت و ايثار وقتى در جامعه تجلى مى يابد كه افراد راى و نظر خود را در تحولات اجتماعى نافذ و موثر بدانند و پيش نياز اقتدار و احراز شخصيت در روابط بين المللى، داشتن مشروعيت و مقبوليت در ميان مردم و پايبندى به ميثاق هاى بين المللى است. مسئولان كشور براى اينكه بتوانند كشور را به طور مطلوب و موثر اداره كنند و مناسبات بين المللى ما مبتنى بر منافع ملى و احترام متقابل با كشورهاى ديگر باشد، موظف هستند براساس قانون اساسى و ميثاق هاى جهانى، انتخابات آزاد برگزار كنند تا مردم با احساس تعلق اجتماعى رئيس جمهور مورد نظر خود را انتخاب كنند تا هم مشاركت اجتماعى و سازندگى كشور ميسر شود و هم رئيس جمهورى با آراى حداكثرى مردم كه با روش دموكراتيك انتخاب مى شود، بتواند با احراز شخصيت و اقتدار در سطح بين المللى از منافع ملى صيانت كند. لذا برگزاركنندگان انتخابات بايد ميثاق هاى بين المللى را محترم بشمارند از جمله مفاد اعلاميه راجع به «معيارهاى انتخابات آزاد و منصفانه» را كه در شوراى بين المجالس و با حضور و امضاى نمايندگان ايران تصويب شده رعايت كنند. برخى از مواد آن اعلاميه به شرح ذيل است:
- هر كس حق دارد كه در اداره كشورش مشاركت كند و از موقعيت مساوى براى نامزد شدن در انتخابات برخوردار باشد.
- هر كس حق دارد كه به منظور مبارزه انتخاباتى، به حزب يا سازمان سياسى وارد شود، يا همراه ديگران حزب يا سازمان سياسى تشكيل دهد.
- آزادى رفت و آمد، انجمن ها، تجمعات و بيان، به ويژه در قالب راهپيمايى و تجمعات سياسى محترم شمرده شوند.
- احزاب و نامزدها بتوانند ديدگاه هاى خود را آزادانه به انتخاب كنندگان منتقل كنند و از دسترسى يكسان به رسانه هاى دولتى و عمومى برخوردار شوند.
كشورها بايد اقدام لازم و مناسب را براى اطمينان از شفافيت كل روند انتخاباتى به عمل آورند مثلاً از طريق حضور نمايندگان احزاب و ناظران معتبر و مجاز.
- كشورها بايد با انجام اقدامات لازم و ضرورى، مطمئن گردند كه احزاب، نامزدها و هواداران آنها از امنيت مساوى برخوردارند و مقامات دولتى اقدامات لازم را براى جلوگيرى از خشونت انتخاباتى به عمل آورده اند.

رئيس جمهور بالاترين مقام اجرايى كشور است و نقش تعيين كننده اى در روابط داخلى و بين المللى دارد. در عرصه داخلى، اداره موثر كشور نيازمند مشاركت مردم و احساس تعلق اجتماعى و در عرصه خارجى، امكان تعامل سازنده با جهان خارج، مستلزم ايجاد بستر و زمينه مناسب و احراز شخصيت و اقتدار در صحنه بين المللى است.انگيزه خدمت و مشاركت و ايثار وقتى در جامعه تجلى مى يابد كه افراد راى و نظر خود را در تحولات اجتماعى نافذ و موثر بدانند و پيش نياز اقتدار و احراز شخصيت در روابط بين المللى، داشتن مشروعيت و مقبوليت در ميان مردم و پايبندى به ميثاق هاى بين المللى است. مسئولان كشور براى اينكه بتوانند كشور را به طور مطلوب و موثر اداره كنند و مناسبات بين المللى ما مبتنى بر منافع ملى و احترام متقابل با كشورهاى ديگر باشد، موظف هستند براساس قانون اساسى و ميثاق هاى جهانى، انتخابات آزاد برگزار كنند تا مردم با احساس تعلق اجتماعى رئيس جمهور مورد نظر خود را انتخاب كنند تا هم مشاركت اجتماعى و سازندگى كشور ميسر شود و هم رئيس جمهورى با آراى حداكثرى مردم كه با روش دموكراتيك انتخاب مى شود، بتواند با احراز شخصيت و اقتدار در سطح بين المللى از منافع ملى صيانت كند. لذا برگزاركنندگان انتخابات بايد ميثاق هاى بين المللى را محترم بشمارند از جمله مفاد اعلاميه راجع به «معيارهاى انتخابات آزاد و منصفانه» را كه در شوراى بين المجالس و با حضور و امضاى نمايندگان ايران تصويب شده رعايت كنند. برخى از مواد آن اعلاميه به شرح ذيل است:
- هر كس حق دارد كه در اداره كشورش مشاركت كند و از موقعيت مساوى براى نامزد شدن در انتخابات برخوردار باشد.
- هر كس حق دارد كه به منظور مبارزه انتخاباتى، به حزب يا سازمان سياسى وارد شود، يا همراه ديگران حزب يا سازمان سياسى تشكيل دهد.
- آزادى رفت و آمد، انجمن ها، تجمعات و بيان، به ويژه در قالب راهپيمايى و تجمعات سياسى محترم شمرده شوند.
- احزاب و نامزدها بتوانند ديدگاه هاى خود را آزادانه به انتخاب كنندگان منتقل كنند و از دسترسى يكسان به رسانه هاى دولتى و عمومى برخوردار شوند.
كشورها بايد اقدام لازم و مناسب را براى اطمينان از شفافيت كل روند انتخاباتى به عمل آورند مثلاً از طريق حضور نمايندگان احزاب و ناظران معتبر و مجاز.
- كشورها بايد با انجام اقدامات لازم و ضرورى، مطمئن گردند كه احزاب، نامزدها و هواداران آنها از امنيت مساوى برخوردارند و مقامات دولتى اقدامات لازم را براى جلوگيرى از خشونت انتخاباتى به عمل آورده اند.

رئيس جمهور بالاترين مقام اجرايى كشور است و نقش تعيين كننده اى در روابط داخلى و بين المللى دارد. در عرصه داخلى، اداره موثر كشور نيازمند مشاركت مردم و احساس تعلق اجتماعى و در عرصه خارجى، امكان تعامل سازنده با جهان خارج، مستلزم ايجاد بستر و زمينه مناسب و احراز شخصيت و اقتدار در صحنه بين المللى است.انگيزه خدمت و مشاركت و ايثار وقتى در جامعه تجلى مى يابد كه افراد راى و نظر خود را در تحولات اجتماعى نافذ و موثر بدانند و پيش نياز اقتدار و احراز شخصيت در روابط بين المللى، داشتن مشروعيت و مقبوليت در ميان مردم و پايبندى به ميثاق هاى بين المللى است. مسئولان كشور براى اينكه بتوانند كشور را به طور مطلوب و موثر اداره كنند و مناسبات بين المللى ما مبتنى بر منافع ملى و احترام متقابل با كشورهاى ديگر باشد، موظف هستند براساس قانون اساسى و ميثاق هاى جهانى، انتخابات آزاد برگزار كنند تا مردم با احساس تعلق اجتماعى رئيس جمهور مورد نظر خود را انتخاب كنند تا هم مشاركت اجتماعى و سازندگى كشور ميسر شود و هم رئيس جمهورى با آراى حداكثرى مردم كه با روش دموكراتيك انتخاب مى شود، بتواند با احراز شخصيت و اقتدار در سطح بين المللى از منافع ملى صيانت كند. لذا برگزاركنندگان انتخابات بايد ميثاق هاى بين المللى را محترم بشمارند از جمله مفاد اعلاميه راجع به «معيارهاى انتخابات آزاد و منصفانه» را كه در شوراى بين المجالس و با حضور و امضاى نمايندگان ايران تصويب شده رعايت كنند. برخى از مواد آن اعلاميه به شرح ذيل است:
- هر كس حق دارد كه در اداره كشورش مشاركت كند و از موقعيت مساوى براى نامزد شدن در انتخابات برخوردار باشد.
- هر كس حق دارد كه به منظور مبارزه انتخاباتى، به حزب يا سازمان سياسى وارد شود، يا همراه ديگران حزب يا سازمان سياسى تشكيل دهد.
- آزادى رفت و آمد، انجمن ها، تجمعات و بيان، به ويژه در قالب راهپيمايى و تجمعات سياسى محترم شمرده شوند.
- احزاب و نامزدها بتوانند ديدگاه هاى خود را آزادانه به انتخاب كنندگان منتقل كنند و از دسترسى يكسان به رسانه هاى دولتى و عمومى برخوردار شوند.
كشورها بايد اقدام لازم و مناسب را براى اطمينان از شفافيت كل روند انتخاباتى به عمل آورند مثلاً از طريق حضور نمايندگان احزاب و ناظران معتبر و مجاز.
- كشورها بايد با انجام اقدامات لازم و ضرورى، مطمئن گردند كه احزاب، نامزدها و هواداران آنها از امنيت مساوى برخوردارند و مقامات دولتى اقدامات لازم را براى جلوگيرى از خشونت انتخاباتى به عمل آورده اند.

رئيس جمهور بالاترين مقام اجرايى كشور است و نقش تعيين كننده اى در روابط داخلى و بين المللى دارد. در عرصه داخلى، اداره موثر كشور نيازمند مشاركت مردم و احساس تعلق اجتماعى و در عرصه خارجى، امكان تعامل سازنده با جهان خارج، مستلزم ايجاد بستر و زمينه مناسب و احراز شخصيت و اقتدار در صحنه بين المللى است.انگيزه خدمت و مشاركت و ايثار وقتى در جامعه تجلى مى يابد كه افراد راى و نظر خود را در تحولات اجتماعى نافذ و موثر بدانند و پيش نياز اقتدار و احراز شخصيت در روابط بين المللى، داشتن مشروعيت و مقبوليت در ميان مردم و پايبندى به ميثاق هاى بين المللى است. مسئولان كشور براى اينكه بتوانند كشور را به طور مطلوب و موثر اداره كنند و مناسبات بين المللى ما مبتنى بر منافع ملى و احترام متقابل با كشورهاى ديگر باشد، موظف هستند براساس قانون اساسى و ميثاق هاى جهانى، انتخابات آزاد برگزار كنند تا مردم با احساس تعلق اجتماعى رئيس جمهور مورد نظر خود را انتخاب كنند تا هم مشاركت اجتماعى و سازندگى كشور ميسر شود و هم رئيس جمهورى با آراى حداكثرى مردم كه با روش دموكراتيك انتخاب مى شود، بتواند با احراز شخصيت و اقتدار در سطح بين المللى از منافع ملى صيانت كند. لذا برگزاركنندگان انتخابات بايد ميثاق هاى بين المللى را محترم بشمارند از جمله مفاد اعلاميه راجع به «معيارهاى انتخابات آزاد و منصفانه» را كه در شوراى بين المجالس و با حضور و امضاى نمايندگان ايران تصويب شده رعايت كنند. برخى از مواد آن اعلاميه به شرح ذيل است:
- هر كس حق دارد كه در اداره كشورش مشاركت كند و از موقعيت مساوى براى نامزد شدن در انتخابات برخوردار باشد.
- هر كس حق دارد كه به منظور مبارزه انتخاباتى، به حزب يا سازمان سياسى وارد شود، يا همراه ديگران حزب يا سازمان سياسى تشكيل دهد.
- آزادى رفت و آمد، انجمن ها، تجمعات و بيان، به ويژه در قالب راهپيمايى و تجمعات سياسى محترم شمرده شوند.
- احزاب و نامزدها بتوانند ديدگاه هاى خود را آزادانه به انتخاب كنندگان منتقل كنند و از دسترسى يكسان به رسانه هاى دولتى و عمومى برخوردار شوند.
كشورها بايد اقدام لازم و مناسب را براى اطمينان از شفافيت كل روند انتخاباتى به عمل آورند مثلاً از طريق حضور نمايندگان احزاب و ناظران معتبر و مجاز.
- كشورها بايد با انجام اقدامات لازم و ضرورى، مطمئن گردند كه احزاب، نامزدها و هواداران آنها از امنيت مساوى برخوردارند و مقامات دولتى اقدامات لازم را براى جلوگيرى از خشونت انتخاباتى به عمل آورده اند.

ميزان: ابراهيم يزدى گفت: «نهضت آزادى، آزادى انتخابات را حق خود مى داند.» كانديداى رياست جمهورى دوره نهم به دعوت نهضت آزادى ايران شاخه اصفهان در حضور بيش از ۴۰۰ نفر از اقشار مختلف اين شهر، درباره انتخابات رياست جمهورى گفت: سه ديدگاه در اين مورد وجود دارد: تحريم، شركت بى قيد و شرط و شركت با قيد و شرط. وى گفت: از آنجا كه از نظر ما تحريم و عدم مشاركت هيچ مشكلى را حل نمى كند ما با تحريم انتخابات به طور كلى مخالفيم. يزدى با ذكر خاطراتى از روز هاى اول انقلاب گفت: از آغاز دو تفكر حكومت اسلامى و جمهورى اسلامى در برابر هم ايستاد. در اين ميان تفكر مبتنى بر حكومت اسلامى با آراى مردم كارى نداشت و حكومت را يك موهبت الهى مى دانست كه به روحانيت اعطا شده و دومى معتقد بود مشروعيت نظام از آراى مردم است.
•مخالفان نهضت آزادى
يزدى، نهضت آزادى را گرفتار دو گروه افراطى شديد دانست، يكى محافظه كاران خردگريز و ديگرى گروهى كه كاملاً ضد همه چيز و همه كس هستند و مى خواهند همه چيز به هم بخورد. وى در ادامه گفت: در هر حال فضاى پيش از انتخابات فرصتى براى بازگو كردن حرف هاى بيان نشده است. وى در پايان سخنانش با ذكر حديثى از امير المومنين (ع) عدالت را طبق فرمايشاتشان قرار دادن اشيا در موضع خود معنى كرد و عدالت را برابر آزادى دانسته و گفت: بدون آزادى، عدالت متحقق نمى شود و اين هر دو نياز به توسعه سياسى دارند. يزدى همچنين در جواب سئوالى با اين مضمون كه گويا در روش اداره نهضت آزادى ميان شما و مهندس مهدى بازرگان تفاوت هايى مشهود است، گفت: شرايط سياسى كشور ما تغيير مى كند ولى مبانى تفكر سياسى نهضت آزادى ايران در اين ۴۴ سال هيچ تغييرى نكرده است. وى در پاسخ به سئوال يكى از حضار كه «راى دادن را طناب  دار به دور گردن خود انداختن تعبير كرده بود و از ايشان مى پرسيد كه چرا شما مردم را به راى دادن تشويق مى كنيد و اينكه آيا شما راى مى دهيد يا خير؟» گفت: نهضت  آزادى در مورد راى دادن يا ندادن هنوز تصميمى نگرفته است، اگر هم گرفته باشد حرف آخر خود را اول نمى زند. ولى مسئولان  خواهان شركت حداكثرى مردم در انتخابات است. حال اگر مردم توجه كنند كه چه كسى از هفت خوان رستم بيرون مى آيد طناب به گردن انداختن نيست، اگر ما از اين هفت خوان گذشتيم و شرايط ما تصويب شد به مردم خواهيم گفت كه اگر پاى صندوق هاى راى مى رويد، به يزدى راى نمى دهيد بلكه به فكر و برنامه است كه راى مى دهيد سپس با نيروى همين مردم ما آن برنامه را به اجرا مى گذاريم درست مانند مصدق كه تمام كار هايش را به كمك مردم پيش برد. ما مردم را تشويق مى كنيم كه نسبت به سرنوشت خود بى تفاوت نباشند و مى گوئيم تا مردم قابليت دموكراسى را پيدا نكنند، عدالت فراگير نخواهد شد و ما خواهان بازسازى اقتدار رئيس جمهور هستيم. يعنى رئيس جمهور بايد آزاد باشد و نماينده هايش را خود انتخاب كند. به اميد چنين روزى.

آقایان در زمان انقلاب، حکومت اسلامی را دربرابر جمهوری اسلامی می خواستند منتها چون جو جامعه بگونه ای بود که طرفداران این تز نمی توانستند کاری کنند .اما با چندین سال تلاش نهایتا در انتخابات مجلس هفتم کار را به جایی رساندند که اعلام داشتند لیست نمایندگان را نزد امام زمان برده و تاییدیه گرفته اند.

دکتر ابراهیم یزدی روز جمعه با حضور در جمع مردم شهر اصفهان به سخنرانی درباره انتخابات ریاست جمهوری تحت عنوان "عدالت وآزادی ورابطه آن با توسعه پرداخت .
ایشان با اشاره به سه دیدگاه: شرکت بی قید . شرکت با قید . تحریم در مورد انتخابات افرودند: در انتخابات دومین دوره شوراها در تهران تنها 10 درصد شرکت نمودند که با اینحال نمی توان گفت اینها غیرقانونی اند ولی اعتبارشان پایین است که اگر چنین اتفاقی در انتخابات رییس جمهوری بیفتد اعتباری که دولت خاتمی در 76 و 80 بدست آورد به سادگی از دست می رود .
در ادامه با اشاره به دوران جنگ سرد گفت : الآن زمان جنگ سرد نیست که به دلایل مختلف حفظ تمامیت ارضی ایران مهم باشد . در زمان جنگ سرد عراق و افغانستان از متحدان شوروی بودند و تجزیه ایران می توانست به گسترش کمونیسم در منطقه بیانجامد ولی اکنون آن شرایط از بین رفته است و کسی از متلاشی شدن ایران نگران نیست چه بسا طرف شدن با دولت های پوشالی بسیار راحتتر از یک دولت مقتدر است. پس با این شرایط نمی توان بی تقاوت بود وباید نگران جامعه خویش باشیم .
دبیرکل نهضت آزادی ایران یا اشاره به دوران انقلاب گفت: آقایان در زمان انقلاب، حکومت اسلامی را دربرابر جمهوری اسلامی می خواستند منتها چون جو جامعه بگونه ای بود که طرفداران این تز نمی توانستند کاری کنند .اما با چندین سال تلاش نهایتا در انتخابات مجلس هفتم کار را به جایی رساندند که اعلام داشتند لیست نمایندگان را نزد امام زمان برده و تاییدیه گرفته اند . در واقع کانال ارتباطی با خدا 0251 ، قم است !!!! ولی بدانید که جمهوری عطیه کسی نیست و در وافع تلاش خود شماست پس در حفظ آن بکوشید .
این فعال سیاسی در ادامه با ذکر یادی از زندانیان سیاسی افزود: داشتن زندانی سیاسی چه دردی را از شما دوا می کند . در علم سیاست کمی عقلانیت هم لازم است . چرا باید فکر کنید نظام آنقدر سست است که اگر چهارتا فعال سیاسی یا روزنامه نگار آزاد باشند نظام در معرض خطر قرار می گیرد . یعنی این نظام تا این حد استحکام خود را از دست داده است ؟
وی در مورد عملکرد شورای نگهبان افزود :اعضای این شورا به علت دخالت های غیرشرعی و غیر عرفی خود نباید به فعالیت ادامه دهند و همانطور که عاملان قتل های زنجیره ای مجبور به استعفا شدند اینها هم باید استعفا دهند .
یزدی با رد انحلال شورای نگهبان ادامه داد: ما نمی گوییم این شورا منحل شود بلکه می گوییم در این مملکت کمبود روحانی که نیست ، این شش تا را عوض کنند .الیته اگر مشارکت حداکثری مدنظر آقایان باشد؟
" عدالت یعنی چه ؟" یزدی در توضیح این کلمه گفت : صحیح ترین تعریف در نهج البلاغه آمده است : قرار دادن هر چیز در جای خودش . پس با این تعربف در وافع عدالت در مورد انسانها یعنی انسان اجازه داشته باشد فکر کند این نیاز طبیعی انسان است و نبود آن بیماری جامعه را به ارمغان می آورد .
وی در این باره ادامه داد :تمدن اسلامی صدر اسلام هم نتجه همین کرامت انسان بود .اکنون نیز اگر توسعه را می خواهیم باید کرامت انسانی را رعایت کنید تا استعدادهای وی بروز یابد و برای رسیدن به این مهم توسعه سیاسی مقدم بر همه چیز باشد.
در پایان با اشاره به سخنان اخیر جنتی درباره صدور حکم اعدام برای منافق نما ها گفت: در قدیم علمای ما وقتی به سن وسالی میرسیدند به اطرافیان خود می گفتند ما را تست عقل کنید ببینید عقل ما بجاست یا نه؟ چون اگر فتوایی بدون عقل بدهیم مشکلات عظیمی پدید می آید؟

سوال : جنابعالی که به چند صدایی در جامعه معتقدید به دیگران اجازه نمی دهید در حزب شما فعالیت کنید و در این مورد مانند موتلفه اسلامی شرکت می کنید ؟
جواب : تنها وجه شباهت ما با موتلفه سابقه بیش از چهل سال فعالیت است و گرنه موتلفه دفتر دارد ، قوه قضاییه پشت سرآنهاست و دادگاه نیز حمایت می کند ولی درباره ما چه طور؟ اما اگر روزی توانستیم دفتری داشته و فعالیتی کنیم قطعا نهضت آزادی ایران کسانی که مبانی فکری ما را بپذیرند خواهد پذیرفت.
سوال : در میزگرد مزروعی با ابوالفضل بازرگان در دفتر حزب مشارکت مزروعی گفت: نهضت دوران یزدی با نهضت دوران بازرگان متفاوت است . لطفا توضیح دهید؟
جواب : اولا این سوال را مزروعی باید پاسخ دهد نه من و ثانیا مواضع ما از اصول و مبانی تغییر نکرده است و اگر اختلافی است در تاکتیک است که این هم موضع گیری با توجه به شرایط کشور است . در مورد شاهد این مدعا به اسناد 43 ساله نهضت مراجعه کنید .
سوال : چرا شما را بازداشت نمی کنند ؟ آیا اطلاعاتی که شما از سران حکومت در دست دارید عامل این موضوع است ؟
جواب : خود من هم علت این موضوع را نمیدانم . ولی تا کنون نشده است که حرفی را بدانم صحیح است و نگفته باشم تا بازداشت نشوم .من طی سال های مبارزاتی با سازمان های اسلامی بسیاری همکاری داشته ام و رفقایی نظیر ماهاتیر محمد نیز داشته ام شاید یکی این باشد اما در مورد اینکه من اطلاعاتی دارم صحیح است ولی من هیچگاه در مبارزه اعتقادی به این روش ندارم که از اطلاعاتم راجع به اشخاص علیه آنها استفاده کنم بلکه سعی می کنم با توجه به عملکرد خودشان با آنها مبارزه کنم.

سخنراني و پرسش و پاسخ آقاي دكتر ابراهيم يزدي دبيركل نهضت آزادي ايران در تاريخ 14/2/1384 به دعوت انجمن اسلامي دانشجويان علوم پزشكي شيراز انجام شد.
دکتر يزدی در این سخنرانی که در محل تالار فجر ارم شيراز برگزار می شد به طرح مبحث توسعه پرداخت
وی با اشاره به اينکه حاكميت جمهوري اسامي موضوع توسعه عدالت محور را بيان كرده‌ و اين بيان همان تأمين معيشت مردم و همان دولت رفاه است نمونه چنین تفکری را عملكرد مجلس هفتم در تقسيم ذخاير ارزي برشمرد.
یزدی سپس با نقد امکان ایجاد دولت رفاه در دنیای مدرن این سوالات را مطرح نمود که اصولا آيا دولت رفاه مي‌تواند توسعه محور باشد يا خير؟ منظور رهبري و مجلس هفتم از بيان دولت رفاه چيست؟
دبير کل نهضت آزادی با تبيين توسعه در سه فراز انساني ـ سياسي  و اقتصادي و تاکيد بر اين نکته که دو توسعه سياسي و اقتصادي بايد در خدمت توسعه انساني باشند و گرنه چيزي به نام حقوق طبيعي انسان مطرح نيست اعلام نمود انسان بايد بتواند آزادانه بيانديشد و جامعه‌اي كه در آن انساني را به جرم نشر يك بيانيه زنداني مي‌كنند نمي‌تواند وارد مرحله توسعه شود.
وی سپس از طرح اين تناقض نتیجه گيری نمود که توسعه عدالت محور نمي‌تواند فقط به معيشت محدود گردد. كساني كه اين رامي‌گويند اساسا به عدالت معتقد نيستند.
همچنانکه در چشم انداز 20 ساله هم که از سوی ایشان اعلام شده است، از توسعه سياسي خبري نيست.
يزدی با اعلام اين موضوع که طرح اين مباحث مانند سكه اصحاب كهف است كه تاريخ مصرف آن تمام شده است گفت البته هم در اردوگاه اصلاح‌طلبان و هم در میان محافظه‌كاران كساني هستند كه شرايط دنيای جدید را درك نمي‌كنند بلكه بايد قالب‌ها را از ارزش‌ها جدا و قالب‌هاي جديد را برگزيد.
يزدی در بخش دیگری از سخنانش در جمع دانشجويان با اشاره به
 « معيارهاي انتخابات آزاد و منصفانه »‌ كه در اجلاس يكصد و پنجاه و چهارم شوراي اتحاديه بين‌المجالس در 26 مارس 1994 (6 فروردين 1373) به اتفاق آرا به تصويب نمايندگان پارلمان‌هاي 112 كشور، از جمله نمايندگان مجلس شوراي اسلامي رسيده است،  گفت با توجه به لزوم پایبندی به ميثاقهای بین المللی اين قطعنامه معيارهايي را براي انتخابات آزاد و منصفانه مطرح كرده وانتخابات اكنون بايد مطابق آن معيارها انجام شوداما متاسفانه انتخابات ايران مطابق آن معيارها نيست.
دبيرکل نهضت آزادی ايران با تاکيد بر شروط مطرح شده از سوی نهضت آزادی و بسياری از فعالين سياسی ايران اعلام نموداگر حاكمان مي‌خواهند انتخابات آزاد را فراهم كنند بايد شرايط آن را پيشاپيش فراهم كنند وی آنگاه اين شرایط را چنين برشمرد:
زندانيان سياسي را آزاد كنند، فشار از احزاب سياسي برداشته شود، فشار وارده به دانشجويان ومطبوعات كاهش يابد.
وی با طرح اين سوال که سالی که گذشت سال پاسخگویی ناميده شده بود ولی آيا پس از گذشت يکسال از طرح اين شعار مقام رهبري هم پاسخگوي عملكرد شوراي نگهبان هستند؟ شوراي نگهبان نه تنها علائمي از انعطاف نشان نمي‌دهد بلكه سخناني در نماز جمعه مي‌گويد كه نماز نمازگزاران را نيز باطل مي‌كند.
در قسمت دوم اين برنامه نیز دکتر يزدی به پرسشهای دانشجويان پاسخ گفت.
وی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه شما با ورود به اين بازی باعث گرم كردن تنور انتخابات شديد و چند بار بايد آزموده را آزمود؟ و اينکه در صورت موفقيت در مقابل پارادوکسهای قانون اساسی چه رویکردی خواهيد داشت گفت:
شرايط تفاوت كرده و اگر من تعيين صلاحيت شوم و انتخاب شوم اين يعني رفراندوم و با استفاده از نيروی اجتماعی که چنين تحولی را بوجود بياورد، کارهای زيادی را می توان صورت داد. از جمله استفاده از قراردادهاي بين‌المللي كه ايران آن را امضا كرده است مثل اعلاميه حقوق بشر.
دکتر يزدی همچنین در جواب سؤالی که يکی از دانشجويان پرسيده بودمبنی بر اينکه اگر به رياست جمهوری رسيد در مقابل حمله آمريکا چه خواهد کرد پاسخ داد.
بعد از حمله كاري نمي‌توانيم بكنيم. بلكه مي‌توان از آن جلوگيري كرد كه ما گفته‌ايم اگر گوش بدهند.

در حاشيه
در اين جلسه که نمايندگان بسيج دانشجويی و جامعه اسلامی دانشجويان نيز در آن حضور يافته بودند دکتر يزدی خواستار طرح پرسشهای نمايندگان بسيج و جامعه اسلامی شد که نماينده بسيج نيز با توضيحاتی نظر مقام رهبری را بسط و شرح کافی از توسعه عدالت محور دانست و همچنين به نامه آيت ا.. خمينی در مورد نهضت آزادی ايران اشاره نمود که دکتر يزدی نيز در پاسخ مصاحبه ای از سيد حسين موسوی تبريزی دادستان سابق اشاره نمود که در آن مصاحبه، موسوی تبريزی خط نامه مذکور را متعلق به سيد احمد خمينی می داند.
نماينده جامعه اسلامی دانشجویان نيز در زمانی که برای وی تعيين شده بود ترجيح داد تا به جای پرسش به نقد سخنان دکتر يزدی بپردازد.
اين مراسم که با حضور گسترده دانشجويان از طيفهای مختلف فکری همراه بود بر خلاف تبليغات برخی رسانه ها با آرامش به پايان رسيد.

روز يكشنبه 11 ارديبهشت ماه  اعضاي شوراي مركزي و عمومي‌انجمن اسلامي‌دانشگاه شهيد بهشتي جهت اطلاع از مواضع نهضت آزادي ايران در مورد انتخابات رياست جمهوري با
دكتر ابراهيم يزدي دبيركل نهضت آزادي ديدار نمودند در اين ديدار كه جمعي از اعضاي جوان و دانشجوي نهضت آزادي نيز حضور داشتند دكتر يزدي با پر اهميت خواند تصميم گيري در مسائلي نظير موضع گيري در مورد انتخابات رياست جمهوري به دانشجويان پيشنهاد نمود تا در اين مسائل تصميم‌گيري در لايه هاي عمومي‌تر انجمنها صورت گيرد تا تصميم نهايي برآيند دقيق تري از خواست عمومي‌دانشجويان باشد.
     در بخش اصلي اين جلسه نيز دكتر يزدي به پرسش‌هاي اعضاي انجمن پاسخ گفت. وي در پاسخ به اين سوال  كه درصورت عدم تحقق شرايط مد نظر نهضت چه راهكاري در پيش خواهند گرفت، گفت: در اين باره سه راه احتمالي مد نظر ماست كه هنوز از ميان عدم شركت و نه تحريم، حمايت از يك كانديداي اصلاح طلب و يا درخواست براي حضور ناظران بين‌الملي به جمع بندي نرسيده‌ايم.
     دكتر يزدي در پاسخ به سوالي مبني بر اينكه در صورت  رياست جمهوري چگونه تعاملي با نهادهاي ديگر حكومت  خواهد داشت گفت به عنوان مثال در مورد تعامل رياست جمهوري با رهبري بايد به اين نكته اشاره نمود كه  مطابق قانون اساسي رهبري تنها وظيفه دادن حكم رياست جمهوري را دارد و برخلاف مدعاي برخي افراد و جريانات اين موضوع اصلا به تنفيذ شباهتي ندارد كه درصورت عدم تنفيذ رهبري رياست جمهوري كه اكثريت آراي ملت را آورده فاقد مشروعيت باشد. يزدي با اشاره به مواردي در كشورهاي مختلف تاكيد نمود كه همواره داشتن قدرت مطابق با توان اعمال آن نيست و رياست جمهوري بايد نهادهايي را كه  قدرت زياد و تمايل به رفتارهاي فراقانوني دارند به تمكين از قانون بكشاند.
     وي همچنين به شوراي عالي انقلاب فرهنگي اشاره نمود كه رياست جمهور به دليل اينكه رياست آنرا بر عهده دارد مي‌تواند اين شورا را در كاركرد اصلي و واقعي خود يعني بازوي مشورتي نهادهاي فرهنگي حكومت به كارگيرد.
     دبيركل نهضت آزادي ايران با توجه به تجربه موفق دكتر مصدق در استفاده از نيروي اجتماعي و ملي افزود مهمترين نقدي كه ما به آقاي خاتمي داريم عدم استفاده از نيروي اجتماعي براي پيشبرد اهداف اصلاح‌طلبانه است اما من در صورت پيروزي در انتخابات سعي خواهم نمود تا با پيروي از روش دكتر مصدق با استفاده از اين نيرو به اهداف ملي دست بيابم.
     دكتر يزدي همچنين در پاسخ به سوالي در مورد رويكرد اين حزب به جنبش دانشجويي گفت سابقه نهضت نه فقط اكنون بلكه در هنگامي ‌كه در اوايل انقلاب در قدرت نيز بود نشان مي‌دهد كه با ديد ابزاري به جنبش‌هاي اجتماعي نگاه نمي‌كند و هيچگاه بخاطر حضور در بافت حاكميت حاضر به گذشتن از اصول خود نيست و در اين مورد به مسائلي اشاره نمود كه پس از استعفاي دولت موقت از وي خواسته شده بود تا در سمت وزير امور خارجه باقي بماند و يا در مقطعي از وي خواسته شده بود تا با جدايي  از نهضت آزادي ايران به رياست جمهوري برسد اما وي نپذيرفته بود.
     وي جنبش دانشجويي را نيز به طرح مطالبات صنفي و پيگيري اين مسائل از نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري دعوت نمود و از دانشجويان خواست تا كليه افرادي را كه وارد اين عرصه مي‌شوند در مورد تضمين به احقاق حقوق دانشجويان و پيگيري مشكلات دانشجوياني كه به دليل فعاليت‌هاي خود به زندان افتاده و يا از تحصيل محروم شده‌اند، به چالش بكشند.

ميزان: ابراهيم يزدى با تبيين توسعه در سه فراز انسانى، سياسى و اقتصادى و تاكيد بر اين نكته كه دو توسعه سياسى و اقتصادى بايد در خدمت توسعه انسانى باشند وگرنه چيزى به نام حقوق طبيعى انسان مطرح نيست، گفت: انسان بايد بتواند آزادانه بينديشد و جامعه اى كه در آن انسانى را به جرم نشر يك بيانيه زندانى مى كنند نمى تواند وارد مرحله توسعه شود. كانديداى رياست جمهورى دوره نهم در جمع اعضاى انجمن اسلامى دانشجويان شيراز، با اشاره به اينكه حاكميت جمهورى اسلامى موضوع توسعه عدالت محور را بيان كرده  و اين بيان همان تامين معيشت مردم و همان دولت رفاه است نمونه چنين تفكرى را عملكرد مجلس هفتم در تقسيم ذخاير ارزى برشمرد. يزدى سپس با نقد امكان ايجاد دولت رفاه در دنياى مدرن اين سئوالات را مطرح كرد كه اصولاً آيا دولت رفاه مى تواند توسعه محور باشد يا خير؟ منظور مجلس هفتم از بيان دولت رفاه چيست؟ وى سپس نتيجه گيرى كرد كه توسعه عدالت محور نمى تواند فقط به معيشت محدود شود. كسانى كه اين را مى گويند اساساً به عدالت معتقد نيستند. يزدى با اعلام اين موضوع كه طرح اين مباحث مانند سكه اصحاب كهف است كه تاريخ مصرف آن تمام شده است گفت: البته هم در اردوگاه اصلاح طلبان و هم در ميان محافظه كاران كسانى هستند كه شرايط دنياى جديد را درك نمى كنند بلكه بايد قالب ها را از ارزش ها جدا و قالب هاى جديد را برگزيد. يزدى در بخش ديگرى از سخنانش با اشاره به معيارهاى «انتخابات آزاد و منصفانه» اى است كه در اجلاس يكصد و پنجاه و چهارم شوراى اتحاديه بين المجالس در ۲۶ مارس ۱۹۹۴ (۶ فروردين ۱۳۷۳) به اتفاق آرا به تصويب نمايندگان پارلمان هاى ۱۱۲ كشور، از جمله نمايندگان مجلس شوراى اسلامى رسيده است، گفت: با توجه به لزوم پايبندى به ميثاق هاى بين المللى اين قطعنامه معيارهايى را براى انتخابات آزاد و منصفانه مطرح كرده. وى با تاكيد بر شروط مطرح شده از سوى نهضت آزادى و بسيارى از فعالان سياسى ايران گفت: اگر مى خواهند انتخابات آزاد را فراهم كنند بايد شرايط آن را پيشاپيش فراهم كنند. وى آنگاه اين شرايط را برشمرد: يزدى در پاسخ به سئوالى مبنى بر اينكه «شما با ورود به اين بازى باعث گرم كردن تنور انتخابات شديد و چند بار بايد آزموده را آزمود؟ و اينكه در صورت موفقيت در مورد قانون اساسى چه رويكردى خواهيد داشت» گفت: شرايط تفاوت كرده و اگر من تائيد صلاحيت شوم و انتخاب شوم، اين يعنى رفراندوم و با استفاده از نيروى اجتماعى كه چنين تحولى را به وجود آورده كارهاى زيادى را مى توان صورت داد. از جمله استفاده از قراردادهاى بين المللى كه ايران آن را امضا كرده است مثل اعلاميه حقوق بشر.

اعضاى شوراى مركزى و عمومى انجمن اسلامى دانشگاه شهيد بهشتى جهت اطلاع از مواضع نهضت آزادى ايران در مورد انتخابات رياست جمهورى با ابراهيم يزدى دبيركل نهضت آزادى ديدار كردند. در اين ديدار كه جمعى از اعضاى جوان و دانشجوى نهضت آزادى نيز حضور داشتند، يزدى با پراهميت خواندن تصميم گيرى در مسائلى نظير موضع گيرى در مورد انتخابات رياست جمهورى به دانشجويان پيشنهاد كرد در اين مسئله تصميم گيرى در لايه هاى عمومى تر انجمن ها صورت گيرد تا تصميم نهايى برآيند دقيق ترى از خواست عمومى دانشجويان باشد. در بخش اصلى اين جلسه نيز ابراهيم يزدى به پرسش هاى اعضاى اين انجمن پاسخ گفت. وى در پاسخ به اين سئوال كه در صورت عدم تحقق شرايط مد نظر نهضت چه راهكارى در پيش خواهند گرفت، گفت: در اين باره سه راه احتمالى مد نظر ماست كه هنوز از ميان عدم شركت و نه تحريم، حمايت از يك كانديداى اصلاح طلب و يا درخواست براى حضور ناظران بين المللى به جمع بندى نرسيده ايم. وى افزود: همواره داشتن قدرت مطابق با توان اعمال آن نيست و رياست جمهورى بايد نهادهايى را كه قدرت زياد و تمايل به رفتارهاى فراقانونى دارند، به تمكين از قانون بكشاند. وى همچنين به شوراى عالى انقلاب فرهنگى اشاره كرد كه رياست جمهورى به دليل اينكه رياست آن را برعهده دارد، مى تواند اين شورا را در كاركرد اصلى و واقعى خود يعنى بازوى مشورتى نهادهاى فرهنگى حكومت به كار گيرد. دبيركل نهضت آزادى ايران با توجه به تجربه موفق دكتر محمد مصدق در استفاده از نيروى اجتماعى و ملى افزود: مهمترين نقدى كه ما به آقاى خاتمى داريم، عدم استفاده از نيروى اجتماعى براى پيشبرد اهداف اصلاح طلبانه است. اما من در صورت پيروزى در انتخابات سعى خواهم كرد تا با پيروى از روش دكتر مصدق با استفاده از اين نيرو به اهداف ملى دست بيابم. يزدى همچنين در پاسخ به سئوالى در مورد رويكرد اين حزب به جنبش دانشجويى گفت: سابقه نهضت نه فقط اكنون بلكه در هنگامى كه در اوايل انقلاب در قدرت نيز بود، نشان مى دهد كه با ديد ابزارى به جنبش هاى اجتماعى نگاه نمى كند و هيچ گاه به خاطر حضور در بافت حاكميت حاضر به گذشتن از اصول خود نيست. وى در اين مورد به مسائلى اشاره كرد و افزود: پس از استعفاى دولت موقت از وى خواسته شده بود تا در سمت وزير امور خارجه باقى بماند و يا در مقطعى از وى خواسته شده بود تا با جدايى از نهضت آزادى ايران به رياست جمهورى برسد، اما وى نپذيرفته بود. وى جنبش دانشجويى را نيز به طرح مطالبات صنفى و پيگيرى اين مسائل از نامزدهاى انتخابات رياست جمهورى دعوت كرد و از دانشجويان خواست تا كليه افرادى را كه وارد اين عرصه مى شوند در مورد تضمين به احقاق حقوق دانشجويان و پيگيرى مشكلات دانشجويانى كه به دليل فعاليت هاى خود به زندان افتاده و يا از تحصيل محروم شده اند، به چالش بكشند.

«نقش انتخابات در دموكراتيزاسيون» در دانشگاه تهران
ـ محمد توسلي: مسوولان زمينه‌هاي جلب اعتماد مردم را فراهم كنند
حاكميت ملت به طور شفاف در قانون اساسي آمده است
«محمد توسلي» گفت: مطالبه‌ي آزادي انتخابات از مطالبات تاريخي ملت ايران است.
به گزارش خبرنگار سياسي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اين فعال سياسي نيز در اين ميزگرد گفت: در مقاطع مختلف مي‌بينيم كه مصلحان اجتماعي ما برخورد با استبداد و مطالبه‌ي آزادي انتخابات را به عنوان يك مطالبه مطرح كرده‌اند كه مثال اين مورد دكتر مصدق است كه خواستار ملي شدن صنعت نفت شد و هم‌چنين زمينه‌ي حاكميت مردم را فراهم كرد.
وي ادامه داد: در سال 57 يكي از مطالبات مردم حاكميت ملت بود، در قانون اساسي هم به طور شفاف اين مطالبه‌ي تاريخي مردم منعكس شده است. متاسفانه از همان سال‌هاي بعد از انقلاب به‌جز انتخابات دوره‌ي اول از سال 60 به تدريج يك انحرافي از اصول به وجود آمد كه اين باعث كاهش مشاركت مردم در انتخابات شد تا در دوم خرداد 76 شرايطي فراهم شد كه مردم براي فراهم كردن مطالبه‌ي تاريخي خود وارد صحنه شدند و به برنامه‌هاي خاتمي راي مثبت دادند كه اين نمودار پيوستگي مطالبه‌ي تاريخي مردم است.
وي ادامه داد: امروز در آستانه‌ي برگزاري نهمين انتخابات به نظر مي‌رسد فضاي اجتماعي ما فضاي گرمي نيست به طوري كه مقامات مسوول صريحا اين ميزان را زير 50 درصد اعلام مي‌كنند.
توسلي خاطرنشان كرد: انتظار مي‌رود مسوولان نظام زمينه‌هاي جلب اعتماد مردم را براي شركت در انتخابات فراهم كنند اما با وجودي كه در يك سال گذشته بسياري از اصلاح‌طلبان پيش‌نياز انتخابات سالم را فراهم كردند اما تا كنون توجهي از مسوولان نشان داده نشده البته در برخي زمينه‌ها نقاط كوچكي اصلاح شده كه كافي نيست.
وي يادآور شد: نهضت آزادي در سه بيانيه‌ي اخير خود در سال 83 و 84 با تحليل شرايط داخلي و خارجي كوشش كرده پيش‌نيازها را مطرح كند تا زمينه‌ي مشاركت حداكثري فراهم شود، البته هنوز هم زمان هست و بايد مصرانه از مسوولان بخواهيم به اين نكات توجه كنند.
توسلي ضمن گرامي‌داشت ياد استاد شهيد مطهري گفت: مطهري در تمام عمر پربركتش در كنار روشنفكران ديني بود و همكاري‌هاي اجتماعي عميقي با پيشگامان اين حركت داشتند.

وي افزود: مجموعه‌ي آثار مطهري عموما سخنراني‌هاي ايشان در انجمن اسلامي مهندسين و دانشجويان و پزشكان است. اگر طالقاني طالقاني شد مطهري مطهري شد و بقيه‌ي روحانيون در اين صنف، در تعاملي بود كه با نسل روشنفكر ديني داشتند.
توسلي تاكيد كرد: باعث تاسف است كه امروز در روزنامه‌ها بخش قابل توجهي از زندگي مطهري سانسور مي‌شود.